ผ่าตัดก้อนและมะเร็งผิวหนังโดยศัลยแพทย์ตกแต่ง

สัญญาณเตือนที่ควรมาตรวจ

ไฝที่มีลักษณะต่อไปนี้ควรให้แพทย์ตรวจ ได้แก่ สองซีกไม่เหมือนกัน ขอบไม่เรียบหรือไม่ชัด มีหลายสีในไฝเดียว ขนาดใหญ่กว่าประมาณ 6 มิลลิเมตร หรือมีการเปลี่ยนแปลง เช่น โตขึ้น เปลี่ยนสี คัน หรือมีเลือดออก

ไฝหรือจุดสีดำที่เกิดขึ้นใหม่ในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือใต้เล็บ ควรได้รับการตรวจ

แผลที่ไม่หายภายใน 3-4 สัปดาห์ หายแล้วกลับเป็นซ้ำ หรือมีเลือดออกง่าย

ตุ่มนูนผิวมันวาวสีเนื้อหรือสีชมพู ผื่นแดงเป็นขุยที่ไม่หาย หรือก้อนแข็งที่โตเร็ว โดยเฉพาะบริเวณที่โดนแดดบ่อย เช่น ใบหน้า หู คอ หลังมือ

มะเร็งผิวหนังที่พบบ่อย

มะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์ (Basal cell carcinoma) พบได้บ่อยกว่าชนิดอื่น มักเกิดที่ใบหน้า โตช้าและไม่ค่อยแพร่กระจาย แต่ถ้าปล่อยไว้อาจลุกลามทำลายเนื้อเยื่อรอบข้าง

มะเร็งผิวหนังชนิดสความัสเซลล์ (Squamous cell carcinoma) มักเกิดบริเวณที่โดนแดดบ่อย หรือบนแผลเรื้อรังและแผลเป็นเก่า หากไม่รักษาอาจแพร่กระจายได้

มะเร็งเมลาโนมา (Melanoma) พบน้อยกว่าแต่รุนแรงกว่า ในคนเอเชียมักพบที่ฝ่าเท้า ฝ่ามือ และใต้เล็บ

ปัจจัยเสี่ยง เช่น การทำงานกลางแดดเป็นเวลานาน ผิวขาวที่ไหม้แดดง่าย แผลเรื้อรัง ภูมิคุ้มกันต่ำ และเคยเป็นมะเร็งผิวหนังมาก่อน

เมื่อไรต้องส่งชิ้นเนื้อตรวจ

เมื่อคุณหมอสงสัยว่าเป็นมะเร็ง จะส่งชิ้นเนื้อตรวจทางพยาธิวิทยาเสมอ ส่วนไฝหรือก้อนที่ไม่มีลักษณะน่าสงสัย คุณหมอจะพิจารณาเป็นรายเคสและแจ้งให้ทราบก่อนผ่าตัด

ก้อนขนาดเล็กมักตัดออกทั้งก้อนพร้อมขอบผิวหนังปกติโดยรอบ แล้วส่งตรวจทั้งชิ้น ก้อนขนาดใหญ่บางกรณีอาจตัดชิ้นเนื้อบางส่วนส่งตรวจก่อน เพื่อให้รู้ชนิดของก้อนแล้วจึงวางแผนผ่าตัดจริง

การวินิจฉัยต้องอาศัยการตรวจจริงและผลชิ้นเนื้อ รูปถ่ายทางแชทช่วยให้แอดมินนัดหมายได้ แต่ไม่สามารถใช้วินิจฉัยได้

ถ้าผลชิ้นเนื้อเป็นมะเร็ง ต้องทำอะไรต่อ

คุณหมอจะอธิบายชนิดของมะเร็ง และผลว่าตัดได้ถึงขอบผิวหนังปกติครบหรือไม่ ถ้ายังมีเซลล์มะเร็งเหลือที่ขอบ อาจต้องผ่าตัดเพิ่มให้กว้างขึ้น

มะเร็งบางชนิด เช่น เมลาโนมา หรือมะเร็งที่มีโอกาสลุกลาม คุณหมอจะส่งต่อแพทย์เฉพาะทางที่เกี่ยวข้องที่โรงพยาบาล เพื่อตรวจเพิ่มเติมและวางแผนการรักษาร่วมกัน

หลังรักษาควรนัดตรวจผิวหนังต่อเนื่องตามที่แพทย์แนะนำ เพราะมีโอกาสเกิดซ้ำหรือเกิดจุดใหม่ได้

การเย็บปิดแผลและการดูแลแผลเป็น

คุณหมอจะวางแนวแผลตามแนวรอยย่นหรือแนวธรรมชาติของผิวเท่าที่ตำแหน่งของก้อนจะทำได้ และเย็บปิดแผลเป็นชั้นเพื่อลดแรงตึงของแผล

แผลที่ใหญ่เกินกว่าจะเย็บปิดตรง ๆ อาจต้องปิดด้วยการเลื่อนผิวหนังข้างเคียงมาปิด หรือการปลูกผิวหนัง คุณหมอจะอธิบายวิธีที่เหมาะกับตำแหน่งและขนาดของแผล

การผ่าตัดทุกชนิดมีแผลเป็น คุณหมอจะแจ้งขนาดและตำแหน่งของแผลที่คาดว่าจะเกิดให้ทราบก่อนผ่าตัด หลังตัดไหม การหลีกเลี่ยงแดดและดูแลแผลตามคำแนะนำช่วยลดโอกาสที่แผลเป็นจะมีสีเข้ม

เคสแบบไหนผ่าตัดที่คลินิก แบบไหนวางแผนผ่าตัดที่โรงพยาบาล

ผ่าตัดที่คลินิก: ไฝ ก้อน หรือมะเร็งผิวหนังขนาดเล็กถึงปานกลาง ที่ตัดออกและเย็บปิดได้ภายใต้ยาชาเฉพาะที่

วางแผนผ่าตัดที่โรงพยาบาล: ก้อนขนาดใหญ่หรืออยู่ลึก อยู่ในตำแหน่งที่ซับซ้อน ต้องดมยาสลบ ต้องปิดแผลด้วยวิธีที่ซับซ้อน หรือต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจต่อมน้ำเหลือง

เคสที่ผ่าตัดที่โรงพยาบาล คุณหมอเป็นผู้ผ่าตัดเอง และจะแจ้งเหตุผล ค่าใช้จ่าย และขั้นตอนของโรงพยาบาลให้ทราบก่อนตัดสินใจ

การพักฟื้น

เคสที่ผ่าตัดที่คลินิกใช้ยาชาเฉพาะที่ และโดยทั่วไปกลับบ้านได้หลังผ่าตัด ระยะเวลาตัดไหมขึ้นกับตำแหน่งของแผล เช่น บริเวณใบหน้ามักตัดไหมเร็วกว่าบริเวณลำตัว แขน หรือขา คุณหมอจะนัดตัดไหมพร้อมฟังผลชิ้นเนื้อเมื่อทำได้

คลินิกรับนัดผ่าตัดในวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ระหว่างพักฟื้นสอบถามอาการได้ทางโทรศัพท์คลินิก หรือช่องทางติดต่อหลังผ่าตัดที่คลินิกให้ไว้ในวันผ่าตัด