กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง: ประเมินก่อนผ่าตัด

สาเหตุของกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง

สาเหตุที่พบบ่อยในผู้ใหญ่ คือเอ็นของกล้ามเนื้อยกเปลือกตายืดหรือหลุดจากตำแหน่งเดิมตามอายุ ปัจจัยที่อาจทำให้เกิดเร็วขึ้น เช่น การใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน การขยี้ตาบ่อย หรือเคยผ่าตัดตามาก่อน

บางคนเป็นตั้งแต่กำเนิด เพราะกล้ามเนื้อยกเปลือกตาพัฒนาไม่สมบูรณ์ มักเห็นตั้งแต่เด็ก และอาจเป็นข้างเดียวหรือสองข้าง

สาเหตุที่พบน้อยกว่า ได้แก่ ความผิดปกติของเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อตา โรคของกล้ามเนื้อหรือรอยต่อระหว่างเส้นประสาทกับกล้ามเนื้อ เช่น โรค MG และก้อนหรือความผิดปกติที่เปลือกตา

อาการที่สังเกตได้ เช่น ตาดูเล็กลงหรือดูง่วงตลอดเวลา ตาสองข้างเปิดไม่เท่ากัน ต้องเลิกคิ้วหรือเงยหน้าเวลามอง และปวดเมื่อยหน้าผาก

ต่างจากโรค MG อย่างไร

โรค MG หรือโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดเอ็มจี เป็นโรคที่สัญญาณจากเส้นประสาทส่งไปยังกล้ามเนื้อได้ไม่ดี ไม่ได้เกิดจากเอ็นกล้ามเนื้อยืดเหมือนกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงตามวัย และรักษาด้วยยาเป็นหลักโดยอายุรแพทย์ระบบประสาท

ลักษณะที่ทำให้สงสัยโรค MG คืออาการเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงของวัน เช่น ตอนเช้าตาเปิดได้ดี แต่ตกลงมากขึ้นตอนบ่ายหรือเมื่อใช้สายตานาน ดีขึ้นหลังพัก อาจสลับข้าง เห็นภาพซ้อน หรือมีอาการกล้ามเนื้ออื่นอ่อนแรงร่วมด้วย เช่น กลืนลำบาก พูดไม่ชัด เคี้ยวแล้วเมื่อย หรือแขนขาล้า

ส่วนกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงจากเอ็นยืดตามวัย มักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นทีละน้อยเป็นเดือนหรือเป็นปี และระดับของเปลือกตาค่อนข้างคงที่ตลอดวัน

ถ้าคุณหมอสงสัยโรค MG จะแนะนำให้พบอายุรแพทย์ระบบประสาทเพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาก่อน การผ่าตัดเปลือกตาจะพิจารณาเมื่ออาการคงที่แล้วเท่านั้น

เมื่อไรต้องพบแพทย์สาขาอื่นก่อน

ไปโรงพยาบาลทันที หากหนังตาตกเกิดขึ้นทันทีภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเห็นภาพซ้อน รูม่านตาสองข้างขนาดไม่เท่ากัน ปวดศีรษะหรือปวดตารุนแรง หรือมีอาการกลืนลำบาก หายใจลำบาก เพราะอาจเป็นอาการของโรคทางระบบประสาทที่ต้องรักษาเร่งด่วน

ควรพบอายุรแพทย์ระบบประสาทก่อน หากอาการเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงของวัน หรือมีอาการกล้ามเนื้ออื่นอ่อนแรงร่วมด้วย

ควรพบจักษุแพทย์ก่อน หากเป็นเด็กที่หนังตาตกตั้งแต่กำเนิด เพราะหนังตาที่บังตาดำในเด็กอาจกระทบพัฒนาการการมองเห็น หรือหากมีอาการตามัวหรือโรคตาอื่นร่วมด้วย

วิธีผ่าตัดแก้ไข

ในผู้ใหญ่ที่กล้ามเนื้อยกเปลือกตายังพอทำงานได้ คุณหมอจะผ่าตัดผ่านแผลตามแนวชั้นตา แล้วเย็บเลื่อนหรือกระชับเอ็นของกล้ามเนื้อยกเปลือกตา เพื่อให้ขอบเปลือกตาอยู่ในระดับที่เหมาะสม

การผ่าตัดใช้ยาชา ระหว่างผ่าตัดคุณหมออาจให้ลืมตาเพื่อปรับระดับเปลือกตาสองข้างให้ใกล้เคียงกัน การผ่าตัดนี้บางคนเรียกว่าแก้ตาปรือ

ในเคสที่กล้ามเนื้อยกเปลือกตาทำงานได้น้อยมาก อาจต้องใช้วิธีอื่น เช่น การผ่าตัดใช้กล้ามเนื้อหน้าผากช่วยยกเปลือกตา คุณหมอจะอธิบายและวางแผนเป็นรายเคส

ทำร่วมกับตาสองชั้นได้ไหม

ได้ เพราะการแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงผ่าตัดผ่านแผลแนวเดียวกับการทำตาสองชั้นแบบกรีด จึงทำในการผ่าตัดครั้งเดียวกันได้

ผู้ที่อยากทำตาสองชั้นแต่มีกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงร่วมด้วย หากทำตาสองชั้นอย่างเดียว ตาอาจยังเปิดได้ไม่เต็มที่ คุณหมอจึงตรวจกำลังกล้ามเนื้อตาทุกครั้งในวันประเมิน

แพ็กเกจตาสองชั้นไม่รวมค่าแก้ไขกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง หากเคสของคุณจำเป็นต้องแก้ไขร่วมด้วย คุณหมอจะแจ้งค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมให้ทราบหลังประเมินและก่อนตัดสินใจ

การพักฟื้น

โดยทั่วไปกลับไปพักฟื้นที่บ้านได้ในวันเดียวกัน และควรมีคนขับรถมารับกลับบ้าน อาการบวมช้ำจะเห็นชัดในช่วงสัปดาห์แรก ตัดไหมประมาณวันที่ 7 และอาการบวมจะค่อย ๆ ลดลงในช่วง 1-2 เดือน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ช่วงแรกอาจหลับตาได้ไม่สนิทและรู้สึกตาแห้ง คุณหมอจะแนะนำการใช้น้ำตาเทียมหรือยาป้ายตาตามความเหมาะสม

ถ้าผ่าตัดวันเสาร์ นัดตัดไหมจะตรงกับวันเสาร์ถัดไป ระหว่างพักฟื้นสอบถามอาการได้ทางโทรศัพท์คลินิก หรือช่องทางติดต่อหลังผ่าตัดที่คลินิกให้ไว้ในวันผ่าตัด