ตาปรือ ลืมตาไม่ขึ้น หนังตาบังตา อาจเกิดจากอะไรได้บ้าง

คำที่คนใช้เรียกอาการ

ตาปรือ ลืมตาไม่ขึ้น และหนังตาบังตา เป็นคำที่ใช้บอกสิ่งที่เห็นหรือรู้สึก ไม่ใช่ชื่อโรค อาการเดียวกันอาจเกิดจากผิวหนังเปลือกตาหย่อน กล้ามเนื้อยกเปลือกตาอ่อนแรง คิ้วตก หรือโรคอื่น จึงต้องตรวจก่อนว่าเกิดจากอะไร แล้วจึงบอกได้ว่าควรทำอย่างไร

หลายคนเรียกอาการเหล่านี้รวม ๆ ว่าหนังตาตก คำและอาการที่มักได้ยิน เช่น

• ตาปรือ ตาง่วง หรือตาดูเล็กลง
• ลืมตาไม่ขึ้น หรือลืมตาได้ไม่สุด
• หนังตาบังตา มองด้านบนไม่ถนัด
• ต้องเลิกคิ้วหรือเงยหน้าช่วยเวลามอง
• เมื่อยหน้าผากและเมื่อยตาเมื่อถึงช่วงเย็น
• ตาสองข้างเปิดไม่เท่ากัน หรือหนังตาตกข้างเดียว

สาเหตุที่พบบ่อยเกี่ยวกับเปลือกตาและคิ้ว

อาการที่เกี่ยวกับเปลือกตาและคิ้วโดยตรง อาจเกิดจากสาเหตุที่พบบ่อยสามแบบนี้ และหลายคนมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุพร้อมกัน ส่วนสาเหตุอื่นอยู่ในหัวข้อถัดไป

อาจเกิดจากผิวหนังเปลือกตาบนหย่อนตามวัย ผิวหนังยืดและหย่อนลงมาพับทับชั้นตา บางคนหย่อนลงมาบังสายตาด้านบน แต่กล้ามเนื้อที่ยกเปลือกตายังทำงานปกติ ขอบเปลือกตาจึงยังอยู่ระดับเดิม พบได้บ่อยในผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไป

อาจเกิดจากกล้ามเนื้อยกเปลือกตาทำงานได้น้อยลง หรือเอ็นของกล้ามเนื้อยืดหรือหลุดจากตำแหน่งเดิมตามอายุ ขอบเปลือกตาจึงตกลงมาคลุมตาดำมากกว่าปกติ ลืมตาได้ไม่สุด ปัจจัยที่อาจทำให้เกิดเร็วขึ้น เช่น การใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน การขยี้ตาบ่อย หรือเคยผ่าตัดตามาก่อน แบบนี้มักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นทีละน้อย และระดับเปลือกตาค่อนข้างคงที่ตลอดวัน

อาจเกิดจากคิ้วตก คิ้วที่ลดระดับลงตามวัยจะดันผิวหนังเปลือกตาลงมาด้วย จึงดูเหมือนหนังตาตก

ความต่างที่สำคัญคือระดับของขอบเปลือกตา ถ้าเป็นผิวหนังหย่อน ขอบเปลือกตายังอยู่ระดับปกติ แต่มีผิวหนังพับลงมาทับ ถ้าเป็นกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง ขอบเปลือกตาจะตกลงมาคลุมตาดำ บางคนเป็นทั้งสองอย่างพร้อมกัน ซึ่งต้องให้แพทย์ตรวจวัดจึงจะบอกได้ว่าเป็นแบบใด

• ผ่าตัดหนังตาตก
• แก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง

ตาปรือ หนังตาตก ควรพบแพทย์สาขาไหน

ควรพบแพทย์สาขาไหน ขึ้นกับลักษณะอาการ ถ้ามีอาการในกล่อง "อาการที่ควรรีบไปโรงพยาบาล" ด้านบน ให้ไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด ส่วนกรณีอื่น บางสาเหตุต้องตรวจรักษากับแพทย์สาขาอื่นที่โรงพยาบาลก่อน ดังนี้

• อาจเกี่ยวกับโรคของเส้นประสาทหรือกล้ามเนื้อ เช่น โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดเอ็มจี (MG) ถ้าอาการเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงของวัน ดีขึ้นหลังพัก อาจสลับข้าง หรือมีกล้ามเนื้ออื่นอ่อนแรงร่วมด้วย เช่น พูดไม่ชัด เคี้ยวแล้วเมื่อย หรือแขนขาล้า ควรพบอายุรแพทย์ระบบประสาทที่โรงพยาบาลก่อน ส่วนถ้ากลืนลำบากหรือหายใจลำบาก ให้ไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด
• อาจเป็นตั้งแต่กำเนิด เพราะกล้ามเนื้อยกเปลือกตาพัฒนาไม่สมบูรณ์ มักเห็นตั้งแต่เด็ก เด็กที่หนังตาตกตั้งแต่กำเนิดควรพบจักษุแพทย์ก่อน เพราะหนังตาที่บังตาดำในเด็กอาจกระทบพัฒนาการการมองเห็น ผู้ใหญ่ที่มีอาการตามัวหรือโรคตาอื่นร่วมด้วยก็ควรพบจักษุแพทย์ก่อนเช่นกัน
• อาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น ก้อนหรือความผิดปกติที่เปลือกตา ควรให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุที่โรงพยาบาล
• อาจเกิดจากผิวหนังเปลือกตาหย่อน หรือเอ็นกล้ามเนื้อยกเปลือกตายืดตามวัย ซึ่งมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นทีละน้อยเป็นเดือนหรือเป็นปี กรณีนี้ปรึกษาศัลยแพทย์ตกแต่งหรือจักษุแพทย์ได้ แพทย์จะตรวจก่อนว่าเกิดจากสาเหตุใด

วันประเมิน คุณหมอตรวจอะไรบ้าง

ในวันประเมิน คุณหมอจะตรวจทั้งผิวหนังเปลือกตา กล้ามเนื้อยกเปลือกตา และตำแหน่งคิ้ว โดยวัดระดับขอบเปลือกตาและกำลังของกล้ามเนื้อยกเปลือกตา เพื่อดูว่าอาการอาจเกิดจากสาเหตุใด หรือมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุ

คุณหมอจะถามประวัติอาการ เช่น เริ่มเป็นเมื่อไร ค่อย ๆ เป็นหรือเกิดขึ้นในไม่กี่วัน และอาการเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงของวันหรือไม่

คุณหมอจะประเมินสุขภาพโดยรวมและยาที่ใช้ร่วมด้วย บางกรณีอาจขอให้ตรวจเพิ่มเติม หรือขอความเห็นจากแพทย์ประจำตัว ถ้าสงสัยโรค MG คุณหมอจะแนะนำให้พบอายุรแพทย์ระบบประสาทเพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาก่อน

การบอกว่าอาการเกิดจากอะไรต้องอาศัยการตรวจจริง คุณหมอจะอธิบายผลการตรวจและทางเลือกให้ทราบก่อนตัดสินใจ

ทำตาสองชั้นอย่างเดียวพอไหม

ขึ้นกับสาเหตุ ถ้ากล้ามเนื้อยกเปลือกตาอ่อนแรง การทำตาสองชั้นอย่างเดียวอาจไม่ช่วยให้ตาเปิดกว้างขึ้น คุณหมออาจแนะนำให้ผ่าตัดกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงร่วมด้วย

ถ้าผิวหนังหย่อนเป็นหลัก การตัดหนังตาส่วนเกินร่วมกับทำชั้นตาในการผ่าตัดครั้งเดียวกันทำได้ คุณหมอจะอธิบายวิธีที่เหมาะกับแต่ละคนและความเสี่ยงหลังตรวจจริง

• ตาสองชั้น